U bent op de website over Foekje Dillema, de hardloopster die de KNAU in 1950 schorste uit de competitie na een seksetest.
Semenya mag weer lopen
De IAAF heeft besloten dat Caster Semenya weer toegelaten wordt tot de vrouwencompetitie. Het heeft elf maanden geduurd voordat de Internationale Atletiek Federatie tot deze beslissing kwam. Over het medisch dossier doet de federatie geen uitspraken. Dat blijft geheim. Ook blijft onduidelijk of er medische ingrepen zijn geweest die tot dit besluit hebben geleid. Semenya is dolblij met dit besluit. We kunnen rustig aannemen dat de advocaten van Semenya hebben geëist dat de federatie geen uitspraken mag doen over medische details van deze zaak. Bijna een jaar geleden werd Semenya immers uit de competitie genomen na een gendertest. Volgens uitgelekte berichten zou Semenya zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken hebben. Ze zou drie keer zoveel testosteron aanmaken als andere vrouwen. Dat beschouwde de federatie als oneerlijke competitie. Dat de zaak zolang geduurd heeft, roept wel enige vragen op. Vooral de vraag of er achter de schermen onderhandeld is over medische ingrepen die uiteindelijk hebben geleid tot deze beslissing. De IAAF onthoudt zich van verder commentaar.
Foekje, de film
Het Filmfonds heeft twee subsidies toegekend voor scenario-ontwikeling voor een speelfilm over Foekje Dillema. Het gaat om de filmmaatschappijen Waterland Film en IDTV. Beide kregen 10.000 euro voor het schrijven van een scenario. Het Filmfonds zal uiteindelijk slechts een (of geen) van beide scenario's honoreren met een productiesubsidie. Het gaat overigens niet over de verfilming van de biografie Het verwoeste leven van Foekje Dillema, maar om fictie. Uiteraard zal de rivaliteit tussen Fanny en Foekje wel centraal staan.
Semenya overweegt stoppen
Caster Semenya overweegt te stoppen met atletiek. Ze zei dat op een persconferentie. Atletiek heeft niet speciaal haar voorkeur zei ze en voetballen kan ze ook goed. Op zich zou het jammer zijn, want een proefproces teggen de IAAF en eventueel zelfs tegen het IOC zou gewenst zijn. Het is immers discriminatie om alleen vrouwen uit te sluiten die meer testosteron aanmaken als gevolg van een medisch probleem. Bovendien gaat het vaak om hartverscheurende zaken, zoals ook in Nederland bekend via Foekje. Uit geruchten is naar voren gekomen dat Semenya inwendige testikels heeft. Daarmee maakt ze meer testosteron aan dan andere vrouwen. De IAAF vindt dat oneerlijk.
Fanny op een postezgel
Fanny Blankers staat als Hollandse held op de zomerpostzegels van de PTT. Daar is enig rumoer over gekomen. Fanny zou daar niet op thuishoren. Ik vind het jammer dat niet zowel Fanny als Foekje op de zegels staan. Dat Fanny erop thuishoort ljkt me evident. Ze is immers met haar vier gouden plakken een Hollandse held. Dat ze niet aardg was staat daar volkomen buiten. Het was bovendien niet Fanny die Foekje naar de keuring stuurde en schorste. Dat is allemaal het werk van de KNAU.
Caster Semenya
Nadat Caster Semenya dinsdag niet mocht lopen in de Zuid-Afrikaanse competitie, probeert ze nu in de Diamnond League te komen. Maar kenners achten de kans onwaarschijnlijk dat ze een uitnodiging krijgt. We zijn zeven maanden verder en er is nog steeds geen uitslag van het geslachtsonderzoek. Het kan een doelbewuste strategie zijn, maar ik heb eerder het idee dat de deskundigen er niet uitkomen, in de zin dat ze verschillende opvattingen hebben over wanneer iemand een vrouw is. Over die vraag woedt al decennia lang een strijd in de wetenschap. Dat er iets met de geslachtsontwikkeling van Semenya aan de hand is, is nu wel duidelijk. Want de vraag beantwoorden of iemand biologisch in alle opzichten een vrouw is kun je op een achterafmiddag vaststellen. XX-chromosomen, eierstokken, baarmoeder, (menstruatie) en lopen maar weer.
Maar er zijn mensen die zich ergens tussen de polen man en vrouw bevinden. Zij hebben een verstoorde geslachtsontwikkeling doorgemaakt. De sport houdt echter vast aan de indeling man-vrouw en je moet dus in een (of geen) van beide worden geplaatst.
Bovendien vindt de sport het oneerlijk als een vrouw meer testosteron aanmaakt dan de tegenstanders. Dat is pure discriminatie, omdat die kwestie bij de mannen niet aan de orde is. Er zijn mannen die door een syndroom in de bijnier te veel testosteron aanmaken. Dat wordt echter niet als oneerlijk beschouwd.
Door de moderne kennis van de biologie is de kwestie Semenya eigenlijk veel te ingewikkeld geworden. Nog afgezien van de morele kanten die aan de zaak kleven: het is zo vernederend.
Monument voor Foekje?
Al niet lang na haar dood kwamen er initiatieven voor monumenten voor de hardloopster Foekje Dillema. Dillema, je weet het, moest na een gendertest het veld ruimen. Het Amsterdamse Stadsdeel Zuid kwam met een initiatief voor een tegel bij het Olympisch Stadion. Ik heb er nooit meer iets over gehoord. Vanochtend heb ik gebeld met de kunstenaar Ids Willemsma uit Easterwierrum die een beeld heeft ontworpen dat in het dorp Burum geplaatst moet worden. Het beeld kreeg de goedkeuring van de gemeente en de familie. Nu, twee jaar later blijkt er toch geen geld voor te zijn. Hoe krijgen we 18.000 Euro bij elkaar is de vraag? Er zal een grote sponsor moeten komen om dit monument voor Foekje alsnog in Burum te krigen.
Caster Semenya
Het lijkt erop dat de zaak van Caster Semenya achter de schermen tot een oplossing moet komen. Uit uitgelekte bronnen blijkt dat Semenya de geslachtsklieren van een man heeft en de geslachtsorganen van een vrouw. Botweg hermafrodiet genoemd. Normaal gesproken worden deze vrouwen geschorst, maar er zijn wel uitwegen mogelijk. Op de Spelen van Atlanta zijn ook zeven vrouwen na beraad alsnog toegelaten tot de wedstrijden. Een medische behandeling is dan noodzakelijk, en als je dat niet wilt dan kun je later via een gefingeerde blessure afhaken.
Doordat Semenya net als Foekje Dillema een Y-chromosoom heeft, heeft zij geen eierstokken, maar inwendige testikels Moet ze bij de mannen of bij de vrouwen starten? Luister naar een podcast over Semenya.
Uiterlijk vrouw, maar haar innerlijke geslacht is daarmee in strijd. De onvruchtbare testikels maken testosteron aan. Daar heeft zij voordeel van op de baan.
Postuum onderzoek
In een postuum onderzoek in 2008 is ook een Y-chromosoom in Foekjes DNA angetoond. Er waren al sterke aanwijzingen daarvoor. Een Y-chromosoom bepaalt het geslacht. Het zorgt ervoor dat een nakomeling een jongen wordt, maar er zijn zeldzame uitzonderingen: vrouwen met een Y-chromosoom. Dat heeft gevolgen voor hun fysieke ontwikkeling. Het heeft zeker voordelen, maar vooral nadelen voor deze vrouwen (zoals onvruchtbaarheid).
De KNAU in de persoon van Jo Moerman vond dat deze vrouwen oneerlijk voordeel hadden en dus niet toegelaten konden worden in de damescompetitie. Een aanvechtbare beslissing omdat topsporters altijd genetische voordelen hebben. Zoals nu duidelijk is geworden lopen vrouwen als Foekje nog steeds risico om afgekeurd te worden.
Jo Moerman schorste Foekje na een gynaecologisch onderzoek en Foekje wilde er uit schaamte nooit meer over praten. Ook de KNAU zweeg. Dat was voer voor veel verdachtmakingen. Wat was er nu precies aan de hand? En waarom bleef Foekje zwijgen?
Uit mijn onderzoek werd duidelijk dat Foekje naar de maatstaven van 1950 is geschorst. Nu blijken die maatstaven helaas nog steeds te gelden. Vrouwen met inwendige testikels horen volgens die opvatting niet in de vrouwencompetitie thuis. Ze noemden haar een hermafrodiet (de gynaecoloog) en een kween (Jo Moerman). Foekje was diep geschokt. Twee jaar durfde ze haar huis niet meer te verlaten? Haar levensverhaal vindt u in het boek Het verwoeste leven van Foekje Dillema (Arbeiderspers, 2008).
Op papier zijn er besprekingen in Opzij, de Volkskrant, Elsevier
2007 © Tekst & Redactie: Max Dohle; Vormgeving: Dick Ettema
Webhosting: BBactive Internet Services
